18 juli 2024
Het is een doordeweekse dag in mei als machinisten Jan Immeker en Joas Veldhoen met de trekker de boot naar Schiermonnikoog oprijden. Aan de andere kant van het water wacht Pedro Janssen op hen. Hij is werkzaam bij het Louis Bolk Instituut, een onafhankelijk internationaal erkend onderzoeksinstituut op het gebied van duurzame landbouw, voeding en gezondheid. Pedro legt uit dat ze bij het instituut veel onderzoek doen naar de veehouderij: “Een grote groep collega’s doet onderzoek naar hoe we de teelt voor melkveehouderij kunnen verduurzamen. We onderzoeken grasland, bemesting, bodem, mais … Dit doen we voor de landelijke overheid, provincies, waterschappen, maar ook voor het bedrijfsleven. Daarnaast begeleiden we boeren met het in het praktijk brengen van de uitkomsten.”
Wat doen jullie op Schiermonnikoog?
“We werken hier samen met zeven melkveehouders in een polder die middenin een Europees beschermd natuurgebied (Natura 2000) is gevestigd. Zij hebben koeien weggedaan om te zorgen voor minder stikstofuitstoot en dus willen ze graag hun bedrijfsvoering verduurzamen. Bovendien hebben de boeren op dit eiland een extra grote uitdaging, want van oktober tot en met de maand mei zijn er ganzen op het land. Zij eten veel gras. Daarom is het van groot belang dat het gras flink groeit in de maanden dat er géén ganzen zijn. We onderzoeken verschillende aspecten. Een daarvan is het grasland minder droogtegevoelig maken. Als het in de zomer lang droog is, dan heeft gras daar relatief snel last van. Daarom willen we het gras dieper laten wortelen, zodat het bij droger weer niet verdort en de koeien voer hebben.”
Op welke manier helpt Van Werven met dit onderzoek?
“Door de proefvelden te spitten. Voor het onderzoek hebben we vier vakken van ieder 60 vierkante meter afgezet. In deze vakken hebben we als proef de teeltlaag verdiept. De teeltlaag is de zone waarin de wortel van de plant goed groeit. Op Schiermonnikoog is deze laag 30 centimeter diep. Als je met een schep een gat graaft, dan vind je eerst een donkere laag aarde en daaronder zit geel zand waarin een wortel niet kan groeien. Met de machine van Van Werven hebben we de teeltlaag dieper gemaakt. En wel tot zo’n 45 centimeter. Dit doen we door het gele zand te mengen met de donkere laag. Natuurlijk wordt de goede teeltlaag hierdoor verdunt, maar wel met het idee dat als de grond goed gemengd is, de wortel dieper kan groeien.”
‘Een proef aanleggen, is heel wat anders dan een perceel omspitten’
En daar kan alleen Van Werven bij helpen?
“Zij hebben inderdaad de spitmachine die dit kan. Bovendien heb je een goede machinist nodig. Een proef aanleggen, is heel wat anders dan een perceel omspitten. Het werk lijkt niet veel voor te stellen, omdat het om een klein stuk land gaat. Maar het moet nauwkeurig gebeuren en daarom moet je de tijd nemen om dat goed te doen. Bovendien gaat het om grond van de boer en die is daar zuinig op. De machinist was heel ervaren, geduldig en toonde interesse. We waren als onderzoekers enorm tevreden.”
Waarom word jij hier zo enthousiast van?
“Het zou mooi zijn als we op deze proefvelden zien dat diepspitten effect heeft. Dan is deze methode ook interessant voor andere melkveehouders op Schiermonnikoog en andere plekken in het land. Op deze manier hoop ik bij te dragen aan een toekomstbestendige melkveehouderij.”
Machinist Jan Immeker
“Met de trekker (Fendt 939) en de spitmachine op de dieplader gingen Joas en ik richting de boot. Voor de boot hebben we de machines gelost en vervolgens reden we met de trekker de boot op. Eenmaal bij de boer hebben we eerst uitgelegd wat de spitmachine kan doen en we hebben uitgevraagd wat zij precies wilden. Dat zorgt voor vertrouwen bij de opdrachtgever. Vervolgens stelden we de machine perfect af. We werken met een gps-systeem. Dat betekent dat we de machine precies kunnen instellen. Hierdoor spitten we geen stukken land dubbel én slaan we niks over. Kortom: alles wat ik en de machine in zich heeft, wordt ingezet. Dit is overigens altijd hoe ik werk: alsof het mijn eigen stuk land is. Al na twee uur waren we klaar met spitten en konden we een boot eerder naar huis. Ik vond het een erg leuke opdracht. Sowieso heb je op zo’n boot en op het eiland meteen een vakantiegevoel. Ik heb het plan om er nog eens terug te gaan. Het is leuk om te zien wat het vervolg van ons werk is. En het is natuurlijk ook een mooi eiland om te zijn.”